Bureaucratia

Bijna alle partijen roepen het. We moeten bezuinigen, het mes moet in overheidsorganen. er moet gesneden worden, overdaad moet weg, het moet slanker, slimmer en efficiënter. En of er nu een centrumrechts, Paars-plus of nationaal kabinet komt; het zal zo zijn dat er geschrapt wordt op overheidsbudgetten, dat het ambtenarenkorps zal worden teruggebracht en dat er wellicht ministeries bijeen gevoegd zullen worden.
Maar als eenmaal de plannen gepresenteerd zijn dan gaat bureaucratia zijn werk doen, dan gaat er bewegingen plaatsvinden die het uiteindelijke beoogde doel van de operaties negatief zullen beïnvloeden, dan zal blijken dat bezuinigen -zoals zo vaak – geld kost en komen de regeerders terug op hun plannen, worden reorganisatie aangepast en is er – soms na jaren – per saldo hoegenaamd niets bereikt. Hoe ging het per slot van rekening bij het UWV, de Belastingdienst, in het onderwijs.
Op een lager bestuurlijk niveua zie je het ook. Bestuurlijke schaalvergroting in gemeenteland zou de gemeenten slagvaardiger en daadkrachtiger maken en zou bovendien goedkoper zijn. Welnu, de laatste herindelingsronde zijn nog maar een handvol jaren achter de rug en hebt U als burger iets gemerkt van een slagvaardiger bestuur, welnee.
Zijn uw gemeentelijke lasten gedaald? Welnee. Is uw ergernis over het functioneren van uw gemeente als instantie toegenomen? Wellicht wel.
Als politici roepen dat er bezuinigd moet worden, dan zorgen de dienstbaren – de ambtenaren – de immerblijvende apparatski ervoor dat de bezuinigingen uiteindelijk geld kosten. Elke aanval op de positie van de bureaucraten pareren ze zelf. Hoe? Soms heel simpel.
Een voorbeeldje uit mijn eigen woonplaats.
Hulst heeft in verhouding met vergelijkbare gemeenten een te groot ambtelijk apparaat. Al jaren dringt de raad aan op afslanking. Welnu de voorbije jaar is dat appartaat ietwat afgeslankt. Geleidelijk. Dus zonder gedwongen ontslagen, gewoon met natuurlijk verloop en het niet meer onmiddellijk invullen van vrijgekomen formatieplaatsen. Goed. Waren er in 2006 nog 193 ftes in Hulst, dat zijn er drie jaar later 182. Dus minus elf. Daar staat echter tegenover dat het gemiddeld aantal productieve uren per fte drastisch kelderde, van bijna 1500 naar amper 1320. De ambtenaren die overbleven gingen dus steeds minder doen. Komt nog bij dat het ziekteverzuim tussen 2006 en 2009 toennam van 3,45 procent naar 5,91 procent, bijna een verdubbeling. De ambtenaren die overbleven gingen dus niet alleen minder doen, ze waren ook vaker en langer ziek. Bovenstaande feiten hadden echter geen enkel gevolg voor hun weddes, die gingen namelijk van gemiddeld 54.000 euro op jaarbasis naar bijna 64.000 euro per jaar. Een stijging van 10 mille op amper drie jaar.
Dus per saldo kostte de gemeente Hulst die kleine reorganisatie veel meer geld dan dat het opleverde. En de ambtenaren, die deden minder, waren vaker ziek, maar verdienden aanmerkelijk meer. En dat noemen ze bezuinigen!!!!!

Graadmeter

De voorjaarsnota’s zijn geschreven. De bezuinigingsvoorstellen liggen op tafel.
Nog even en de ogenschijnlijke politieke rust in Sluis wordt weer doorbroken.
Weermaals zal de raad zich gaan roeren, omdat de gemeente – noodgedwongen zoals wordt gesteld – moet gaan schrappen in het gemeentelijke huishoudboekje.
Na de wisseling van de wacht na de verkiezingen werd het even rustig in het veelgeplaagde Sluis, alsof de oppositiepartijen het nieuw aangetreden college van VVD, CDA en PvdA (met gedoogdsteun van D &T) een adempauze werd gegund om aan de slag te gaan. Maar was het allemaal wel zo rustig. Wat speelde er achter de coulissen? Het Zeeuwse Halfformaat liet de politieke beslommeringen in het verre westen links liggen. Geen berichten over de onttakeling van de PvdA, ja alleen een berichtje dat voorzitter Oosterling de hamer inleverde, verder niets. Nix over het verdwijnen van oud-gediende Joop Wielakker, die toch de rol van mentor voor de nieuwe fractie zou gaan spelen.
Niets over het vertrek van de groene man binnen de geleding en ook niets over de bestuurscrisis binnen de VVD im westen. Niets over een motie van wantrouwen tegen voorzitter Jan de Ridder, de oud-wethouder van Aardenburg, die eerder ook al uit de beheersstichting van het zwembad in Aardenburg moest vertrekken. Zoals gesteld, de rust is ogenschijnlijk. Lezers van deze kolommen zoeken naar allerhande vermeende botsingen, blunders en verwikkelingen alsof dit blog de graadmeter is van het politieke kookpunt. De schrijver dezes is allerminst alwetend. Weet alleen dat het binnen alle clubjes broeit en bubbelt.
Op dit blog wordt met regelmaat gezocht naar de blunder van Peter Ploegaert van het CDA, maar ik heb tot op heden geen gewag gemaakt van een blunderende Peter. Ik weet alleen dat-ie na de verkiezingen op vakantie is gegaan en de rest van het college ook.
En in Hulst broeit en borrelt het ook, maar had de zittende coalitie zich het leven een stuk makkelijker kunnen maken, door enkele weken geleden voorstellen van de oppositie (nota bene uit de koker van het CDA komend) te honoreren. Maar nee, omdat Frans de Vries (Progressief Hulst) de voorstellen indiende, moest de coalitie tegen zijn. was men verstandig geweest, dan had men een deel van het voorgestelde overgenomen en was de kou voor maanden uit de lucht geweest.
Jammer, de komende tijd zullen de oppositiepartijen elke vergadering bezoeken met tegenvoorstellen in de tas, mogelijk zelfs met voorgeproduceerde moties van wantrouwen. En in Terneuzen, daar zijn de gemoederen minder opgefokt, maar krijgt men wel in de gaten, dat de redelijke financiële positie die de gemeente tot nu toe innam, aan herziening toe is.Terneuzen kan niet om lastenverzwaren heen en dat moet toch voor velen ook een vreemde gewaarwording zijn.
Kortom van d”Ee tot Hontenisse kan het de komende tijd nog wel ‘s gaan spetteren….

Bezuinigen

De gemeenten moeten er aan geloven, de provincies en niet te vergeten het Rijk. Bezuinigen, daar heb ik het over. Miljarden moeten we gezamenlijk ophoesten om de modus operandi van het openbaar bestuur de komende jaren te kunnen garanderen en waarom? Omdat het gezondmaken van de banken miljarden heeft gekost, omdat het op stoom houden van onze tanende economie miljarden heeft gekost, omdat het in leven houden van Europese partner Griekenland ons miljarden heeft gekost en omdat het overiend houden van Spanje, Portigal, Italië, Ierland en Litouen ons waarschijnlijk ook nog eens miljarden gaat kosten.
Overal klinkt de litanie van de vastsnoerende broekriem (terwijl juist een lostzittend lekkerder zit en de economie met wat extra bestedingen goed zou kunnen doen), overal maken bestuurders de burgers wijs dat er gesneden moet worden, dat het iedereen pijn gaat doen, dat maatregelen noodzakelijk zijn. Dus wat gebeurt er. In elk bestuursorgaan worden er lijstjes samengesteld waarop bezuinigd zou kunnen worden. Noem het kaasschaaflijstjes. Overal kan er wel iets af. Alzodus preseneert een noodlijdende gemeente als Sluis een bezuinigingslijstje dat identiek is als dat van vorig jaar, met uitzondering van het voorstel om het zwembadje in Aardenburg te sluiten. Waar college en ambtenaren aan voorbijgaan is het feit dat vorig jaar het gros van voorgestelde bezuinigingen door de raad vrijwel volledig genegeerd werd en dat alsnog de al zo karige reserves moesten worden aangesproken om de begroting sluitend te krijgen.
Sluis is geen uitzondering, overal duiken lijstjes op. Van Hulst tot Schouwen, van Groningen tot Kerkrade.
Maar wezenlijke discussie over wat gemeente zouden moeten doen, wat de kerntaken zijn, de core-business worden zelden gevoerd.
Zo ook bij provincies niet, waar tot voor kort het geld tegen de plinten klotste. Zeeland kon zonder mankeren vijf miljoenen verspelen in het Lehman-debacle. Wordt iemand tot verantwoording geroepen? Welnee, we moeten bezuingen, roept gedeputeerde Van Beveren in de statenzaal.
Het gerenommeerde politiek-bestuurlijke onderzoeksbureau Jacques Necker dook in opdracht van RTL eens in de modderpoel van subsidieland en kwam tot de slotsom dat gemeenten jaarlijks tientallen miljoenen euro’s uitgeven aan subsidies. Voor sport, cultuur, integratie of jongeren. Maar niemand weet wat er precies met dat geld gebeurt. Uit het onderzoek blijkt dat bij maar liefst 95% van de onderzochte gemeenten onbekend is of hun beleid doeltreffend is. In 70% van de gevallen stellen ambtenaren vooraf geen duidelijke eisen. En bij 90% wordt ook achteraf niet gecontroleerd of de subsidie heeft gewerkt.
En hoe komt het dat er jaarlijks zoveel geld over de balk wordt gesmeten? Gewoon door vriendjespolitiek, door cliëntillisme, zo weten de onderzoekers. En dan altijd maar spreken over Zuid-Europese toestanden. Ze bestaan hier ook, dat soort kwalijke spelletjes.
Op alle niveaus. En niet alleen in de sector sport en cultuur. Ook op andere vlakken wordt er met miljoenen geschoven om voorkeuren te belonen. Recentelijk kreeg de provincie Zeeland weer een bom geld om te steken in de ontwikkelingen van proeven met de kweek van zeevis aan wal. Proeven waarvan de universiteit van Wageningen gesteld heeft dat ze weinig kans van slagen hebben, maar ja, niet in Zeeland, daar gaat CDA-geld naar CDA-vrienden, die en passant ook nog wat andere vrienden gerieven met een project dat uiteindelijk niemand – buiten de incrowd om – iets gaat opleveren.
Bezuinigen? Ik weet echt niet of Nederland moet bezuinigen. Wat ik inmiddels wel weet is dat overheden beter met hun middelen om kunnen gaan. Lokale en provinciale rekenkamers tonen dat bij vrijwel elk onderzoek aan. Op zich is het dan ook niet zo vreemd dat besturen nu met voorstellen komen om te bezuinigen op die rekenkamers…