Oss Dow

Oss is in rep en roer nu farmaciegigant Merck besloten heeft om de research-afdeling van het aloude Organon in een keer op te doeken. Ruim 1100 onderzoekers komen op de keien te staan en ook ook nog eens ruim zoveel productiemedewerkers. Feitelijk draait Merck 90 jaar farmacie-geschiedenis zonder aarzelen de nek om. Oss is woedend, bestuurlijk Nederland vraagt zich af hoe dit kan. Nederland kennisland is een holle frase geworden. Waar is Balkenende nu? Om maar niet te spreken van Akzo-baas Hans Wijers, die twee jaar geleden bij de verkoop van de Organon-divise aan Schering-Plough nog gouden tijd voorspelde voor de vestiging. Dat de overnamepartij een jaar later overgenomen zou worden door Merck had – de nog immer kandidaat-minister voor economische zaken – niet kunnen inschatten.
Toch is het niet helemaal onverwacht wat er nu gebeurt. De economische analisten hier en in het buitenland weten dat sind het uitbreken van de mondiale recessie vooral Amerikaanse bedrijven en concerns zich in alle hevigheid aan het herpositioneren zijn. Niet alleen worden slecht verdienenden bedrijfsonderdelen afgestoten en verhandeld, ook zie je de laatste maanden dat de Amerikanen vooral Amerikaanse belangen voorop stellen. Wie bijvoorbeeld de internationale site van Dow Chemical af en toe eens bezoekt zal uit de toespraken van topmannen van Dow kunnen opmaken dat Midland en Freeport voor Dow echt de thuisbases zijn en dat vooral de staat Michigan – vanwege de huidige en vorige malaise – nieuwe impulsen moet krijgen.
De voorbije maanden zijn in Terneuzen vijf fabrieken verpatst aan de Bain Capital Group, een mondiaal opererende invensteringsmaatschappij, die geld steek in chemie, de productie van speelgoed, maar ook in de handel in hamburgers. Geld is voor deze groep de core-business. Geld maken wel te verstaan, niet research & ontwikkeling, niet dat mooie duurzaam ondernemen, nee, simpelweg winsten maken. Goede winsten.
En nu kan Frans Kempenaars – de nieuwe Styrondirecteur – wel zeggen dat het goed is dat Bain de Dow-fabrieken heeft overgenomen en dat er kansen liggen, maar hij weet ook dat die kansen zo kunnen keren.
Ik ben ervan overtuigd dat de site Terneuzen voor Dow Chemical zijn prominente rol heeft ingeleverd. Was Terneuzen jarenlang een groeipool, een expanderende site, een concurrerende site waar investeringen rap werden terugverdiend, daaraan is in de loop van deze eeuw een eind gekomen.
President Obama wil de Amerikaanse maakindustrie weer sterk maken en Dow wil daar zeker een bijdrage aan leveren. Niet voor niets is sinds deze week Dow-ceo Andrew Liveris benoemd tot (export) adviseur van Obama. Dat opnieuw gefixeerd zijn op de USA gaat Europese vestigingen van de grote jongens op de deur pijn doen. Dat blijkt in Oss en minder in Terneuzen, maar dit is slechts het begin. En dit zijn dan nog zaken die los staan van kwestie die voor de Amerikanen het ondernemen in vooral Nederland minder aangenaam maken. De hoge loonkosten, de erg hoge energieprijzen, het overdreven vergunningenstelsel en die prachtige Natura 2000 regelgeving heeft Dow wel eens eerder aangeroerd.
Ik sluit echt niet uit dat na Oss straks Terneuzen wel eens in rep en roer kan staan.

Gerard van Harten spreekt

De Brabants-Zeeuwse werkgevers kruipen volgende week (ik meen de 12e mei) weer eens bijeen in Axel in stamrestaurant Zomerlust. En dan wordt er weer als vanouds gepraat over de business. “Hoe gaat het? Nog last van de crisis? Trekt het een beetje aan? Zin in een Chardonnaytje?” Enzovoorts en zoverder. En dan scharen de bedrijfsleiders en aanhang achter de tafels. Is het even stil voor een gebed en dan klinkt het “Eet smakelijk”. Een wijltje overheerst dan het getik en geklink van bestek en glaswerk, zoemt er beschaafd geroezemoes door de ruimte en dan is het zover; de spreker van de dag.
Ditmaal is Gerard van Harten, roerganger van Dow in Terneuzen, gevraagd om eens wat meer te vertellen over de positie van zijn bedrijf in streek en wereld. Of Van Harten daadwerkelijk gaat vertellen dat Dow terugtrekkende bewegingen aan het maken is in Zeeuws-Vlaanderen valt niet te verwachten. Dow blijft in Terneuzen, beschikt over een zeer concurrerende positie als site en zal – als het een beetje meezit – zijn plek als grootste productiesite bestendigen. Dat zal zijn verhaal in grote lijnen in, de verkoop van een vijftal fabrieken aan Bain Capital doet daar (aan het voorgaande) niets aan af.
Dat er wat onrust is onder Dow-medewerkers, die wellicht Bain Capital (of wat anders) medewerkers worden, zal volgens Van Harten begrijpelijk zijn, maar niet onoverkomelijk. Ook zij komen wel weer op hun pootjes terecht, verwacht de Dow-voorman.
En met Dow, met Dow gaat het mondiaal boven verwachting goed. Zeker het concern heeft een moeilijk jaar achter de rug, maar de omzet stegen fors, de prijzen ook en Dow zag kans om honderden miljoenen dollars te bezuinigen. Daarnaast -en hoe zei Dow- topman Andrew Liveris het een week of wat terug ook alweer-, o ja:
“•Operationally we delivered cost reductions of $275 million in the first quarter; we remain well ahead of plan, and are currently on an annual run-rate of $1.8 billion – ahead of our commitments.
•Strategically, we exceeded our growth synergy targets by delivering $530 million in revenue on a run-rate basis, while at the same time we maintained our commitment to growth, increasing our investment in research and development by 10%.
•We also made substantial progress in achieving our goal to divest $2 billion of non-strategic assets in 2010, and remain on track to deliver $5.5 billion in divestments in just 12 months, more than our commitment of $5 billion, and in half the time.”

Jaja, mooi woord, divestments. Dat is feitelijk het tegenovergestelde van investments. Van investeren dus. Het is gewoon verkopen en Dow gaat dus gewoon verder met het verkopen van bezit dat niet meer goed binnen de stategische visie van het concern past. Dow maakt de ommezwaai van bulk naar fijn. Van veel product voor relatief lage prijzen, naar weinig product voor hoge prijzen en die ommeslag zal zich de komende jaren zeker nog doen gelden. Ook in Terneuzen, alhoewel Gerard dat niet zal zeggen.

Begrijp me goed, een concern als Dow heeft het volle recht om een andere weg te kiezen, een ander pad te bewandelen in de wereld van de economie. Het is alleen een beetje beangstigend dat in een regio onder druk de grootste industriële werkgever geen zekerheden meer kan bieden, terwijl dat jarenlang wel kon. Werkend Zeeuws-Vlaanderen moet dat toch even in bezinning nemen, net als de werkgevers in Axel overigens die misschien wel eens wat minder op Dow zullen kunnen gaan leunen…

Maar ook dat zal Gerard, denk ik, niet zeggen..

Dag Dowacht

“Heb jij iets tegen Dow?”, vroeg de Dow-medewerker me met harde stem. “Nee, niet echt hoezo?”
“Nou, al die negatieve stukjes van je de laatste weken…”
“Negatief? Heb je ze goed gelezen. Op dat ene stukje over die salarissen na ben ik helemaal niet zo negatief geweest. Integendeel. Ik maak me zorgen over wat er gebeurd en ik hoop dat bij mensen in deze streek het besef begint te dagen dat Dow niet echt de rots in de branding is waar veel mensen Dow jarenlang voor hebben aangezien. Het is een bedrijf, onderdeel van een concern dat zich mondiaal aan het reorganiseren, aan het herpositioneren is in een tijd dat dit voor Zeeuws-Vlaanderen heel slecht uitkomt.”
“Jaja”, klonkt het, ditmaal wat rustiger, “misschien heb je wel gelijk…”
Nou heb ik Hermans gelezen en dus heb ik altijd gelijk, maar niet echt.
Ik tegen Dow.
Nou, vroeger wat meer dan tegenwoordig.
Dow is voor Zeeuws-Vlaanderen van groot belang geweest. Zonder Dow waren er duizenden banen in de industrie minder te vergeven geweest dan nu en dat in een sector die -toch zeker bezuiden de Westerschelde al 20 jaar onder druk staat (lees de bijdrage Pijn). Zonder Dow was de aanverwante bedrijvigheid een stuk minder geweest en dan heb ik het niet eens over de logistieke bedrijfstak. Zonder Dow was er geen Braakmanhaven geweest, geen Valuepark, geen Terneuzense theater en zo kan ik wel even doorgaan.

O ja, zonder Dow was er ook in de jaren ’70 niet overal illegaal gestort, hadden we geen kippenboerderijen moeten saneren en hadden was het Braakmangebied als recreatiegebied wellicht een stuk aantrekkelijker geweest, maar ja.
Zonder Dow had er wellicht nu al geen ROC meer geweest, hoewel daar tegenover staat dat de overheersende rol van Dow als werkgever vervolgens weer geleid heeft tot een sterke bepalende rol in het beroepsonderwijs. Een beetje minder zou echt geen kwaad kunnen, vraag dat maar aan de kleinere bedrijven die nog steeds hun betere jonge krachten weggelokt zien worden door Dow.
De tijd dat Dow-medewerkers rijkelijk vertegenwoordigd waren in de gemeenteraden en daarin hun responsible care-gedachten probeerden te ventileren is goeddeels achterhaald. Net zoals de tijd dat good old Roelof Ruules zowat in elk bestuur van enig gewicht in de streek een functie had. De huidige Dowtopmannen, Van Harten en Holicki, zijn aangename mensen die het beste voor hebben met hun bedrijf en de streek waarin ze opereren, maar die in tegenstelling tot hun -soms illustere- voorgangers zich moeten conformeren aan wat Midland voorschrijft of, sterker nog, dicteert.
De modus operandi van Dow is anders dan vroeger. Het pioniersbedrijf van weleer is zijn wilde haren kwijtgeraakt. Niet alleen hier, ook in het thuisland. De bulkchemie zal straks meer en meer te vinden zijn op plaatsen waar de grondstof (olie) nog rijkelijk voor handen is (Midden-Oosten), de fijnchemie moet voor de grote concerns het moneymaking onderdeel worden en als en passant ook nog alternatieve grondstoffen daarbij aangewend kunnen worden (biochemie) dan is dat mooi meegenomen. Die transitie is volop aan gang en niet alleen bij Dow overigens, ook DSM speelt zijn spel.
Neemt niet weg dat de verkoop van de vijf fabrieken in Terneuzen aan investeringsmaatschappij Bain Capital zorgen baart. Als een schaap over de dam is volgen er meer. En in de States sluiten ze dat bij Dow ook helemaal niet uit. De kans is reëel dat aan de boorden van de Westerschelde straks niet meer grote vestiging te vinden zal zijn van een groot concern, maar een trits van bedrijven die min of meer van elkaar afhankelijk zullen zijn. Vallen er uit die trits op een geven moment partijen weg, dan kan dat kwalijke gevolgen hebben. En daar maak ik mij zorgen over…